Дзе акрамя можна музея ўбачыць старажытны кавалак пароды жалезнай руды? Аказваецца, літаральна пад нагамі. У вёсцы Рудня Глускага раёна яго знайшлі мясцовыя жыхары Аляксандр і Уладзімір проста падчас ворыва агарода.
І гэта знаходка зусім не выпадковасць, бо сама назва вёскі – Рудня – падказвае, што стагоддзі таму тут жылі старажытныя металургі. Калісьці, у нізінных і балоцістых мясцінах каля ракі Пціч здабывалі балотную жалезную руду, якую плавілі ў печах-домніцах.
– Магчымасці тагачасных металургаў былі вельмі сціплыя, – кажа Уладзімір. – Добра калі яны маглі перапрацаваць руду хоць на 50 %. У тым месцы, дзе мы выаралі гэты кавалак і зямля нават рудая, бы іржавая. Такія кавалкі знаходзяць і тут, і за канаваю.
Знойдзены кавалак – гэта, магчыма, металургічны шлак або кавалак старажытнай крыцы. Калісьці тэхналогіі не дазвалялі цалкам аддзяліць жалеза ад пароды, таму такія камякі проста заставаліся на месцы працы майстроў. Адзін са знойдзеных кавалкаў мужчыны аддалі ў Глускі краязнаўчы музей, дзе ён зойме сваё пачэснае месца.
У архівах захавалася дзевяць здымкаў, якія былі зроблены ў Рудні (ў той час вёсцы Бабруйскага павета) у 1911 годзе этнографам Ісаакам Сербавым.
А яшчэ ў гэтых мясцінах некалі жылі сакуны – частка беларускага племені дрыгавічаў, якія засялялі верхнюю плынь ракі Пціч і яе прытоку Арэсу. Сакунамі іх назвалі за тое, што ўсе дзеясловы на «ся» ў іх сканчаюцца цвёрда на «са». У 1915 год у Беларусі іх налічвалася больш за 10 000 чалавек.
Ну а сёння вёска Рудня жыве сваім ціхім вясковым жыццём. Тут усё яшчэ бяруць ваду з калодзежа-жураўля, ходзяць за канём і зямлю аруць плугам.
Але на цэнтральнай вуліцы ўжо добрая асфальтаваная дарога, што вядзе на старую варшаўскую трасу, а побач, літаральна на суседняй вуліцы – вёска Яўсеевічы.
Па дадзеных сельсавета ў Рудні на 1 студзеня 2026 года зарэгістраваны 16 чалавек, але па дагледжаным сядзібам відаць, што вёска жыве. Нашы здагадкі пацвердзілі і мясцовыя – тут шмат дачнікаў. Такі сезонны прыток людзей забяспечвае вёсцы стабільнае існаванне.
І хоць сёння Рудня – невялікая вёска, дзе жыццё цячэ ціха і мерна, яе зямля захоўвае сляды зусім іншага часу. Дастаткова толькі прыгледзецца да таго, што трапляецца пад нагамі.
