Экскурсовод или нелегал? Зачем изменили нормы Кодекса Республики Беларусь о культуре?

212
П. ЛЕВАНОВИЧ. Фото на титуле: mogilev.gov.by.
С 25 июля изменились и дополнились нормы Кодекса Республики Беларусь о культуре. Кроме прочего, в соответствии с поправками, экскурсионное обслуживание посетителей музеев разрешается только работникам этих музеев. Комментируют эксперты.
Подникольский монастырь. Могилев. 27.07.2022. Проблема легализации экскурсоводов
Подникольский монастырь. Могилев. 27.07.2022. Проблема легализации экскурсоводов

Алексей Батюков (многолетний руководитель Музея истории Могилева):

– З майго прыватнага досведу, «экскурсаводы», якія не маюць дачынення да музея, да навуковай працы, часта ўводзяць людзей у зман. Гэтыя «спецыялісты» могуць быць носьбітамі недарэчных чутак, папулярных міфаў. Таму, перадусім, вядзецца пра забеспячэнне інтарэсаў экскурсантаў. З другога боку, мае тут значэнне і эканамічны складнік. Для музея «саматужнікі» – гэта страта ўласных грошаў. У буйных цэнтрах – кшталту Мінска – колькасць прафесійных экскурсаводаў адпавядае попыту. У нас жа, асабліва калі вялікая турыстычная плыня, часам абазнаных у сваей справе экскурсаводаў не стае. Адсюль вынікае праблема «саматужнікаў».

Аляксей Бацюкоў, шматгадовы кіраўнік Музея гісторыі Магілева. Фотаздымак: octmogilev.gov.by
Аляксей Бацюкоў, шматгадовы кіраўнік Музея гісторыі Магілева. Фотаздымак: octmogilev.gov.by

Яшчэ адна істотная рэч – існуюць аб’екты, якія знаходзяцца пад поўным кантролем музея, а есць тыя, куды шлях адкрыты ўсім жадаючым. Напрыклад, Буйніцкае поле. Любы чалавек, які не мае статуса экскурсавода, у гэтакіх месцах бярэцца за тое, каб правесці саматужную экскурсію. Нават ад «экскурсаводаў», якія маюць пэўны статус, але недастаткова падрыхтаваныя, была вялікая шкода – яны пладзілі розныя міфалагемы.

Іх экскурсіі мы называем «левымі». Там можна было пачуць, што заўгодна, – нібыта на Буйніцкім полі было падбіта 39 танкаў і сам Канстанцін Сіманаў быццам бы страляў па немцах. Вядома, гэта дужа непрафесійныя звесткі. І ў свой час мы рубам паставілі вострае пытанее аб тым, што неабходна неяк урыгуляваць дзейнасць экскурсаводаў. Каб працавалі людзі падрыхтаваныя.

Былі, праўда, выпадкі, калі ў музей прыходзілі не ліцэнзаваныя экскурсаводы, але надзвычай адукаваныя, у такім выпадку, з дазволу адміністрацыі, ім не забаранялі працаваць з наведвальнікамі.

Прафесар Аляксандр Агееў. Дыскусія адносна статусу экскурсаводаў. Фота: msu.by
Прафесар Аляксандр Агееў. Дыскусія адносна статусу экскурсаводаў. Фота: msu.by

У кожнай праблеме, як вядома, ёсць шэраг нюансаў. Напрыклад, да вас з-за мяжы прыехалі сябры, і вы пажадалі паказаць ім тое ж самае Буйніцкае поле. Вы шпацыруеце па дарозе, нешто распавядаеце… На вас у гэтакім выпадку распаўсюджваюцца абмежаванні ў змененым Кодэксе аб культуры? Аляксей Бацюкоў кажа, што з гэтым пытаннем лепей за ўсе звярнуцца да юрыстаў. Прафесар, гісторык Аляксандр Агееў з гэтам меркаваннем збольшага пагаджаецца. Кажа, што не так даўно прыязджаў сябр, які пажадаў даведацца пра Магілеў. Прафесар ласкава пагадзіўся. «Мы ж з сябрам можам набыць квіткі і прыйсці ў музей. Як адрозніць сяброўскую гутарку ад экскурсіі. Вось пытаннічка…», – адказаў Аляксандр Агееў.